İLK YARDIM

         
      Hasta yada yaralı kişiye, hastalanması veya yaralanmasından hemen sonra doktor gelinceye kadar hayatını kurtarmak için zamanında ve yerinde yapılan yardıma denir.
      Önemi : Yaşamı boyunca insan ilk yardımı gerektiren durumlarla her zaman karşılaşabilir. Zamanında yapılacak basit ve etkili bir ilk yardımla hasta veya yarılının hayatı kurtarılabilir.
        Kaza ve ani hastalıklarda, hasta yada yaralının doktora veya hastaneye sağ olarak götürülebilmesi, bilinçli ilk yardımın anında yapılmış olmasına bağlıdır.

 Bilinci kapalı olan kişiye ilk yardım

Altın Kural  : Koma pozisyonu yapılabilmesi için kazazedenin ;

NABIZI OLMALIDIR

SOLUNUMU OLMALIDIR

Sesli ve ağrılı uyaranla bilincin kapalı olduğuna karar verilmeli,

Kendi kendine solunum yaptığı gözlenmeli ,

Nabız kontrolü ile kalbin çalıştığı belirlenmeli,

Ortam koşulları dikkate alınarak kazazedenin hangi tarafa döndürüleceğine karar verilmeli ve o tarafa geçerek diz çökülmeli ,

Kazazedenin karşı taraftaki kolu gövdesinin üzerine konulmalı ,

Kazazedenin yakın tarafındaki kolu gövdesinin altına yerleştirilmeli,

Kazazedenin karşı taraftaki bacağı yakın taraftaki bacağının üzerine konulmalı,

Bir el ile kazazedenin karşı omzundan diğer el ile de karşı kalçasından kavrayarak yavaşça tek hareketle kendine doğru çevirmeli ,

Kazazede yan yatar pozisyonda iken üstteki bacağını kalça ve dizden bükerek öne doğru destek yapmalı,

Üsteki kolu öne getirerek elini kazazedenin yanağının altına yerleştirmeli, 

Alttaki kol arkaya doğru çıkarılarak destek yapılmalı ,

Kazazedenin başı hafifçe aşağıya doğru eğilmeli ,

Tıbbi yardım gelinceye kadar yan pozisyonu korunmalı,

Aralıklarla (3-5 dakika bir) solunum ve nabız kontrol edilmeli,  

Burun Kanamasının Durdurulması

Telaş ve endişe etmemesi söylenerek hasta sakinleştirilmeli,

İki taraftan burun kanatlarına baskı yapılmalı ya da hastanın kendisinin yapması sağlanmalı,

Hasta oturtulup öne doğru hafif eğilmiş pozisyonda tutulmal,ı

Beş dakika sonunda kanama durmamışsa tıbbi yardım istenmeli,  

Dış Kalp Masajı ve Suni Solunumu Birlikte Uygulama

Bu uygulamayı hem bir kişi, hem de iki kişi ile uygulayınız ;

Bir kişi ile uygulama ; 1 İLK YARDIMCI - 2 SOLUNUM - 15 KALP MASAJI

Solunum ve kalp atımı yoksa ilk önce iki defa arka arkaya nefes verilmeli ve kalp masajı ile devam edilmeli,

2 solunum ve 15 kalp masajı uygulaması ile devam edilmeli,

Özet olarak  ;  ilk yardımcı her seferinde 2 solunum vermeli, 15 dış kalp masajı yapmalıdır,

İki kişi ile uygulama;  2 İLK YARDIMCI - 1 SOLUNUM - 5 KALP MASAJI

Solunum ve kalp atımı yoksa ilk önce iki defa arka arkaya nefes verilmeli ,

1 solunum 5 kalp masajı ile uygulama sürdürülmeli,

Kalp masajını yapan kişinin yorulması halinde; işleme ara verilmeksizin suni solunum yapan kişi ile kalp masajını yapan kişi yer değiştirmeli,

Özet olarak  ; solunumu veren 1. ilk yardımcı her seferinde 1 solunum verirken, dış kalp masajını yapan 2.  ilk yardımcı her seferinde 5 kalp masajı yapmalıdır,  

Dış Kanama Kontrolü (küçük kanama)

Kanayan yer üzerine (parmakla temiz bir bez kullanılarak) baskı yapılmalı Kanama durmuyorsa el ayası kullanılarak baskı artırılmalı,

Kanama duruncaya kadar baskı uygulamaya devam edilmeli,

Birinci bez, kanla ıslanırsa üzerine ikinci bir bez koyarak ( Altın kural : ilk bezi kaldırmadan) baskı yapmaya devam edilmeli,

Yaranın uç tarafındaki renk değişikliği ve nabız, kontrol edilmeli,

Kaza Ortamını Değerlendirme

Kişi kazazedeler arasında ise öncelikle kendi durumunu gözden geçirmeli,

Kişi kendi can güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri almalı,

Kişi sakin olmalı, telaşa kapılmamalı,

Kaza yerinde sağlık personeli varsa onun talimatlarına uymalı ve ona yardımcı olmalı

Ortamda sağlık personeli yoksa etkinliği ele alıp çevredeki sağlıklı kişileri organize etmeli

Çevrede etkisini sürdüren bir tehlike kaynağı olup olmadığını değerlendirmeli,

Trafik kazası ortamında yol güvenliğini sağlayacak işaretlemelerin yapılmasını sağlamalı,

Sağlık kuruluşu, itfaiye ve polise haber verilmeli,

Kazazedeler ile sakin yumuşak bir şekilde konuşmalı, onları yatıştırmalı ve şikayetlerini sormalı,

Trafik kazası ortamında sigara içilmesini önlemeli,

Patlama ve zehirlenme tehlikesi olan kaza ortamından herkesin uzaklaşmasını sağlamalı

Patlama ve zehirlenme tehlikesi yoksa kazazedeyi yerinden kıpırdatmamalı

Kazazedelerin başındaki meraklı toplanmaları önlemeli

Kaza ortamındaki tüm kazazedelerin durumu hızla değerlendirilmeli ve kazazedeler için öncelik sıralaması belirlenmeli

Nakli gereken kazazedeler için nakil organizasyonu sağlanmalı

Kaza ve kazazedeler hakkındaki bilgileri kaydetmeli

Yardım ekibi gelene kadar olay yerini terk etmemeli ve gelen yardım ekiplerine olay ve kazazedeler hakkındaki bilgiler aktarılmalı.

Kazazedeyi Kaza Ortamından Çıkarma

Boyun tespiti yapılmalı

Sıkışmanın kaldırılması için araç gereç kullanılmalı

Kazazedenin arkasına geçmeli

Kollarını kazazedenin kollarının altından geçirmeli

Kazazedeyi kolundan tutarak çekmeli

Vücuda saplanmış cisim varsa çıkarılmamalı.  

Kırıklarda İlk Yardım

GENEL PRENSİPLER

Eklem veya kırık bölgenin hareketini engellemek için TESPİT (sabitlenmeli) edilmeli

Kırık bölgeye soğuk uygulama yapılmalı (buz uygulaması)

Kol ve bacaklardaki kırıklar sabitlendikten sonra kalp seviyesinden yükseğe kaldırılmalı

BACAK

Diz ve ayak bileği eklemini içine alacak şekilde ve eşit uzunlukta iki atel seçilmeli (uzun bir tahta kullanılabilir)

Atel bacağın iki tarafına uygun şekilde yerleştirilmeli ve geniş sargı ile bağlanmalı.

UYLUK

Kalça ve diz eklemini içine alacak şekilde, biri koltuk altına uzanacak uzunlukta iki atel seçilmeli

Atel bacağın iki tarafına uygun şekilde yerleştirilmeli

İki atel gövde düzeyinde ve bacak hizasında iki veya üç geniş sargı kullanarak, diz seviyesinde geniş bir sargı, ayak bileğinde 8 şekli oluşturan bir sargı ile bağlanmalı

OMURGA TESPİTİ

Esnemeyecek kalınlıkta 1.8-2 m. uzunlukta ve en az 70 cm genişliğinde sert materyal seçilmeli (tahta, kapı veya merdiven)  

Tahta, katlanmış bir battaniye ile kaplanmalı  

Boyun, bel ve dizlerin arkası yumuşak materyalle desteklenmeli

Başı desteklemek için, baş altına bir kumaş halkası yerleştirilmeli

Baş bir bandajla tahtaya bağlanmalı

Vücut, yanlarda rulo haline getirilmiş battaniyelerle desteklenmeli

Ayak bileği, bacak, uyluk ve kalça sargılarla tahtaya bağlanmalı

Göğüs çapraz sargılarla tahtaya bağlanmalı  

Şokta İlk Yardım

Kazazede sırt üstü yatırılmalı

Kanama ve şok ile ilgili bulgular kontrol edilmeli;  

a)Görünür kanama

b)Soluk cilt

c)Uzuvlarda soğukluk

d)Hızlı nabız

Ayakların altına destek koyarak 20 -30 cm kadar kaldırılmalı

Yaralı (varsa pansuman ve turnike görülecek şekilde) battaniye ile sarılmalı

Tıbbi yardım gelene kadar bu pozisyon korunmalı

Solunum ve nabız 3-5 dakika aralıklarla kontrol edilmeli  

Turnike (Boğucu Sargı) Uygulaması  

          Altın Kural : Ne zaman turnike uygulanmalıdır ? 

4 koşulda uygulanmalıdır :

İlgilenecek başka yaralı varsa,

Engebeli uzun yol gidilecekse,

Uzak noktada basınç etkisizse

Ya da uzuv kopmuşsa turnike uygulanır.

Turnikeler bazen yaralı ekstremiteye yaralanmanın yaptığından fazla zarar verebileceğinden önerilmez . Altlarındaki dokuyu ezer, sinir ve damarlarda kalıcı hasara yol açabilir. Eğer uzun süre yerinde bırakılırsa, distaldeki (turnikenin altındaki) bütün dokular ölür.

 Vücutta, dirsek ve dizin altındaki yaralarda asla turnike kullanılmaz,

8-10 cm genişliğindeki sargı yaralı uzvun kalbe yakın tarafına, fakat uzvun mümkün olduğu kadar ucuna 2 kez dolanır.

Bir düğüm atılır ve üzerine bir çubuk veya kalem konup tekrar düğümlenir, çubuk veya kalem kanama duruncaya kadar döndürülür, kanama durduktan sonra çubuk sargının bir yerine sıkıştırılarak sabitlenir.

Turnike görülebilir durumda olmalı

Yaralının elbisesine üzerinde yaralının adı ve turnikenin uygulandığı zaman (saat ve dakika) yazılı bir kart iğnelenmeli

Çok sayıda yaralı olduğunda, yaralının alnına rujla veya sabit kalemle Turnike veya T harfi yazılmalı

Yaralı pansuman ve turnike görülecek şekilde battaniye ile sarılmalı

Uygulamanın uzun sürmesi durumunda, turnike 30 dakika aralıklarla gevşetilmeli, sonra tekrar sıkılmalı.

Uzuv Kopması Durumunda İlk Yardım

Kazazede sırt üstü yatırılmalı

Kazazedenin bacakları 20-30 cm kadar yükseltilmeli

Turnike uygulamalı (kopan uzvun 3-4 parmak üzerine)

Kopan parça temiz, su geçirmez ağzı kapalı plastik bir torbaya yerleştirilmeli

Altın kural : Kopan parçanın konduğu torba, buz içeren ikinci bir torbanın içine konmalı (kopan parça direkt buz veya su içine konmaz)

Torba temiz bir bez ile sarılıp yaralı ile aynı vasıtaya konmalı, üzerine hastanın ad ve soyadı yazılmalı

Tıbbi birimler müdahalenin hızlandırılması için transport esnasında haberdar edilmeli

Yanık Durumunda Yapılacaklar

Yanan bölge üzerine bol su dökülmeli

Yanan bölge üzerindeki elbiseler (giysiler) keserek, sıyırmadan çıkarılmalı

Yanan bölge üzerindeki içi su dolu kabarcıklar patlatılmamalı

Yanan bölge üzerine, su dışında (salça, diş macunu, yoğurt, patates vb.) herhangi madde sürülmemeli